ئیمەیڵەکانی فیشینگ و ئەکاونتی قوتابخانەکەت: چۆن بەیتەکە ببینیت

بۆچی ئەکاونتی قوتابخانەکەت ئامانجە

ئیمەیڵی قوتابخانەکەت زیاترە لە شوێنێک بۆ بیرخستنەوەی ئەرکەکانی ماڵەوە. زۆرجار قفڵی هەڵگرتنی هەور و پلاتفۆرمی فێربوون و بەڵگەنامە هاوبەشەکان و هەندێکجاریش ئەکاونتەکانی تر دەکاتەوە کە بۆ ڕێستکردنی وشەی نهێنی بەکاریدەهێنن. ئەگەر فێڵبازێک هاتە ژوورەوە، دەتوانن فایلە تایبەتەکان بخوێننەوە و نامە بۆ هاوپۆل و مامۆستاکانتان بنێرن لەکاتێکدا خۆیان وا نیشان دەدەن کە تۆن و تەنانەت قفڵت بکەن.

ئیمەیڵی فیشینگ پەیامی ساختەیە کە بۆ ئەوە دروستکراوە کە فێڵت لێبکات و وشەی نهێنی، کۆدێک یان زانیاری کەسی بدەیت. باشترین کات کاردەکەن کاتێک سەرقاڵیت، سترێس یان کنجکاو بیت، بۆیە خاوکردنەوە بەهێزترین بەرگری تۆیە.

جل و بەرگی باوی فیشینگ

• "سندووقی پۆستەکەت پڕ بووە": ئاگادارکردنەوەیەک کە دەستڕاگەیشتنەکەت لەدەست دەچێت مەگەر ئێستا بچیتە ژوورەوە.
• "ئەمڕۆ وشەی نهێنی بەسەر دەچێت": ئاگادارییەکی ساختە لەلایەن تیمی ئایتیەوە کە دوگمەی "هێشتنەوەی وشەی نهێنی خۆت"ی لەسەرە.
• ئاگادارکردنەوەی بەڵگەنامەی هاوبەش: پەیامێکە کە دەڵێت مامۆستایەک یان هاوپۆلێک فایلێکی هاوبەش کردووە، کە دەبێتە هۆی لاپەڕەیەکی چوونەژوورەوەی ساختە.
• خەڵات و سکۆلەرشیپ: ئۆفەری ئامێری بێبەرامبەر، کۆدی یان پارە کە تەنها پێویستی بە وردەکارییەکانی تۆیە.
• داواکاری بەپەلە لەلایەن "مامۆستایەکەوە": کورتە پەیامێک کە داوات لێدەکات بە خێرایی شتێک بکەیتەوە یان کارتی دیاری بکڕیت.

پێنج پشکنینی خێرا پێش ئەوەی کلیک بکەیت

1. سەیری نێرەر بکە نەک تەنها ناوەکە. هەر کەسێک دەتوانێت ناوی پیشاندانی لەسەر "School IT" دابنێت. ناونیشانی ڕاستەقینە بپشکنە و بزانە ئایا لەگەڵ ئەوەی قوتابخانەکەت بە شێوەیەکی ئاسایی بەکاریدەهێنێت دەگونجێت یان نا.
2. سەرنج بدەنە فشارەکان. هەڕەشەی وادە، ئەکاونتی قفڵ یان سزا فێڵێکی کلاسیکە بۆ وەستاندنی بیرکردنەوەت.
3. ماست لەسەر بەستەرەکان دابنێ. لە کۆمپیوتەردا بەبێ کلیککردن ئاماژەدەرەکەت بەسەر بەستەرێکدا بجوڵێنە. ئەگەر ناونیشانەکە سەیر و سەمەرە دەرکەوت، بە هەڵە نووسراوە یان پەیوەندی بە نێرەرەوە نییە، مەیکەرەوە.
4. ئاگاداری وابەستەییە چاوەڕواننەکراوەکان بە. ئەو فایلانەی کە داوای نەکردووە، بە تایبەت ئەوانەی کە داوای چالاککردنی ماکرۆکان دەکەن یان شتێک جێبەجێ بکەن، مەترسیدارن.
5. سڵاو و نووسینەکە بپشکنە. کرانەوەی گشتی وەک "بەکارهێنەری ئازیز" و وشەی نامۆ دەتوانن ئاماژە بن، هەرچەندە فێڵە باش دروستکراوەکان دەتوانن پۆلێشراو دەرکەون، بۆیە هەرگیز بە تەنیا پشت بەم شتە مەکەن.

بە شێوەیەکی سەلامەت پشتڕاستی بکەرەوە

ئەگەر نامەیەک بانگەشەی ئەوە دەکات کە لە قوتابخانەکەتەوە بێت، ئەوا زانیاری پەیوەندیکردن یان بەستەرەکانی ناوەوە بەکارمەهێنە. لەبری ئەوە، پۆرتاڵی قوتابخانەکەت بکەرەوە بە نووسینی ناونیشانەکە خۆت یان بەکارهێنانی نیشانەیەکی هەڵگیراو. هەروەها دەتوانن بە شێوەی کەسی یان لە ڕێگەی کەناڵێکی فەرمیەوە پرسیار لە مامۆستایەک یان ئۆفیسی ئایتی بکەن. ئەگەر شتێک ڕاستەقینە بێت، پشتڕاستکردنەوەی ئاسان دەبێت.

هەروەها لەبیرت بێت کە ڕێکخراوە یاساییەکان بە شێوەیەکی ئاسایی داوات لێ ناکەن وشەی نهێنی خۆت لە ڕێگەی ئیمەیڵەوە بنێریت یان کۆدێکی ئاسایش بخوێنیتەوە. هەر داواکارییەک بۆ ئەوانە وەک ئاڵای سوور مامەڵەی لەگەڵ بکە.

پێشوەختە ئەکاونتەکە بپارێزە

• وشەی نهێنی تایبەت بەکاربهێنە کە لە هیچ شوێنێکی تر بەکاری ناهێنیتەوە. دەستەواژەی تێپەڕبوونی درێژ باشترە لە دەستەواژەیەکی کورت و ئاڵۆز.
• ئەگەر قوتابخانەکەت ڕێگەی پێدا پشتڕاستکردنەوەی دوو هەنگاوی دابگیرسێنە ، بۆیە تەنها وشەی نهێنی دزراو بەس نییە.
• ئامێرەکەت نوێ بکەرەوە و قوفڵی شاشە بەکاربهێنە.
• لە کۆمپیوتەرە هاوبەشەکان لە تاقیگە و کتێبخانەکاندا دەربکەون .
• دوور بکەوەرەوە لە بەکارهێنانی ئیمەیڵی قوتابخانە بۆ ناو تۆمارکردنی هەڕەمەکی وەک یاری، بەخشین و سایتەکانی بازاڕکردن.

چی بکەیت ئەگەر کلیکت کرد

مەترسە، وە مەیشارەوە. خێرایی زیاتر گرنگە لە شەرمەزاری و زۆر کەسیش گیراونەتە دەرەوە.

1. واز لە کارلێککردن بێنن. لاپەڕەکە دابخە و هیچ شتێکی تر مەخەرە ژوورەوە.
2. ڕاستەوخۆ وشەی نهێنی خۆت لە ئامێرێکی متمانەپێکراوەوە بگۆڕە ، بە بەکارهێنانی سایتی فەرمی. ئەگەر ئەو وشەی نهێنیەت لە شوێنێکی تر بەکارهێنایەوە، لەوێش بیگۆڕە.
3. بە تیمی ئایتی قوتابخانەکەت یان مامۆستایەک بڵێ. دەتوانن ئەکاونتەکە بپشکنن و کەسانی تر ئاگادار بکەنەوە و نێرەرەکە بلۆک بکەن.
4. چالاکیی ئەکاونتەکەت بزانە. بەدوای چوونەژوورەوەی نەناسراو، یاساکانی پێشکەشکردن، یان نامە نێردراوەکاندا بگەڕێ کە نەتنووسیوە.
5. ئەگەر پێویست بوو هاوڕێیان ئاگادار بکەرەوە. ئەگەر ڕەنگە فێڵبازەکە نامەی بۆ پەیوەندییەکانتان ناردبێت، ئاگاداریان بکەنەوە کە هیچ شتێکی سەیر لە تۆ نەکەنەوە.

بیکە بە خوویەکی تیمی

ئەگەر ئیمەیڵێکی گوماناویت بۆ هات، بینێرە بۆ ئایتی یان ناونیشانی ڕاپۆرتکردنی قوتابخانەکەت ئەگەر یەکێکیان هەبوو، پاشان بیسڕەوە. ڕاپۆرتکردن یارمەتیدەرە بۆ پاراستنی هەموو ئەو کەسانەی تر کە هەمان پەیامیان پێگەیشتووە. لەگەڵ هاوڕێ و خێزانەکەت باسی فێڵەکان بکە، چونکە هاوبەشکردنی نموونەکان وا دەکات جارێکی تر ئاسانتر بیانناسنەوە.

یاسا سادەکە کە دەبێت لەبیرت بێت: وەستان، پشکنین، پاشان کردار. چەند چرکەیەک گومان دەتوانێت ڕۆژانێک لە کێشە ڕزگارت بکات.