چۆنێتی ڕاپۆرتکردنی فێڵ و ئەکاونتە زیانبەخشەکان: ڕێنمایی هەنگاو بە هەنگاو بۆ هەرزەکاران
زۆربەی هەرزەکاران دەزانن چۆن پەیامێکی گوماناوی پشتگوێ بخەن. کەمتر دەزانن چۆن یەکێکیان ڕاپۆرت بکەن . ڕاپۆرتکردن گرنگە چونکە فێڵبازێک بە دەگمەن تەنها یەک کەس دەکاتە ئامانج. ئەکاونتێکی ساختە کە لە ڕێگەی ئۆنلاینەوە بمێنێتەوە دەتوانێت بۆ چەند هەفتەیەک بەردەوام بێت لە فێڵکردن لە کەسانی تر. ئەم ڕێنماییە ڕێگەت پێدەدات کە چی بکەیت، بە ڕێکوپێکی، کاتێک شتێکی ئۆنلاین هەست بە هەڵە دەکات.
چی شایەنی ڕاپۆرتکردنە؟
پێویست ناکات پێش ئەوەی ڕاپۆرت بدەیت دڵنیا بیت. ئەگەر شتێک هەستت بە وەستان کرد، شایەنی ئەوەیە ئاڵای لەسەر دابنرێت. نموونە باوەکان بریتین لە:
- بەخشینی ساختە، کاری ساختە یان ئەکاونتەکان کە خۆیان وەک براندێک، دروستکەرێک یان هاوڕێیەک نیشان دەدەن
- ئەو نامانەی داوای وشەی نهێنی، کۆد، ژمارەی کارتی دیاری یان پارەدان دەکەن
- ئەو ئەکاونتانەی کە هەڕەشە لە تۆ یان کەسێکی تر دەکەن، هەراسان دەکەن یان ڕەشبگیری دەکەن
- ئەو گەورەساڵانەی پاڵت پێدەنێن بۆ ئەوەی نهێنییەکان بهێڵیتەوە، بچنە سەر ئەپێکی تایبەت یان وێنە بنێرن
- ئەو بەستەرانەی کە لە لاپەڕەی چوونەژوورەوە دەچن بەڵام سایتی ڕاستەقینە نین
هەنگاوی یەکەم: وەستان و وەڵام مەدەرەوە
فێڵبازەکان پشت بە فشار و خێرایی دەبەستن. موناقەشە مەکەن، هەڕەشەیان لێ مەکەن و وردەکاری "تەنها یەک زیاتر" مەنێرن. وەڵامدانەوە دەتوانێت پشتڕاستی بکاتەوە کە ئەکاونتەکەت چالاکە و ببێتە ئامانجێکی گەورەتر.
هەنگاوی دووەم: بەڵگەکان پاشەکەوت بکە
پێش ئەوەی هەر شتێک بلۆک بکەیت، تۆماری بکە کە چی ڕوویداوە. ئەو پلاتفۆرم و گەورەکان کە یارمەتیت دەدەن پێویستیان بە وردەکاری دەبێت. کۆکردنەوە:
- وێنەی سکرینشۆتی نامەکان و لاپەڕەی پڕۆفایلی و هەر داواکارییەکی پارەدان
- ناوی بەکارهێنەر، بەستەری پڕۆفایلی یان ژمارەی تەلەفۆنی ورد
- بەروار و کاتی دەستپێکردنی پەیوەندییەکە
- هەر بەستەرێک کە ناردبێتیان. جارێکی تر مەیکەرەوە ; تەنها کۆپی بکە یان سکرین شۆتی بکە
ئەمە لە شوێنێکی سەلامەتدا هەڵبگرە. هێشتا چاتەکە مەسڕەوە، تەنانەت ئەگەر ناڕەحەتیش بێت.
هەنگاوی سێیەم: ڕاپۆرتکردن لەناو ئەپەکە یان یارییەکەدا
زۆربەی پلاتفۆرمەکان ڕێگەت پێدەدەن نامەیەک، پڕۆفایلی یان پۆستێک ڕاپۆرت بکەیت. بەدوای مینیویەکدا بگەڕێ (زۆرجار سێ خاڵ، ئایکۆنی ئاڵا یان بژاردەی "ڕاپۆرت") لەسەر خودی ناوەڕۆکەکە. ئەو کات:
- ئەو هۆکارە هەڵبژێرە کە بە باشترین شێوە دەگونجێت، وەکو فێڵکردن، خۆدزینەوە، هەراسانکردن یان بەرکەوتنی ناپارێزراو.
- ئەگەر شوێن هەبوو تێبینییەکی کورت و ڕاستی زیاد بکە: داوای چییان کردووە و چییان وتووە.
- ڕاپۆرتەکە پێشکەش بکە و وێنەی شاشەی هەر پشتڕاستکردنەوەیەک بگرە.
مینیوەکان لە نێوان ئەپەکاندا جیاوازن و بە تێپەڕبوونی کات دەگۆڕدرێن. ئەگەر نەتتوانی بژاردەکە بدۆزیتەوە، لە ناوەندی یارمەتی ئەپەکەدا بگەڕێ بۆ "ڕاپۆرت" و جۆری کێشەکە.
هەنگاوی چوارەم: بلۆک بکە، پاشان ڕێکخستنەکانت توند بکەرەوە
دوای ڕاپۆرتکردن، ئەکاونتەکە بلۆک بکە بۆ ئەوەی نەتوانێت جارێکی تر پەیوەندیت پێوە بکاتەوە. پاشان سەلامەتی خۆت بزانە:
- پڕۆفایلی خۆت و نامەکانت تەنها بۆ هاوڕێیان یان پەیوەندییە پەسەندکراوەکان دابنێ
- ئەگەر کلیکت لەسەر بەستەرێک کرد یان هەر وردەکارییەکی چوونەژوورەوەت هاوبەش کرد، وشەی نهێنی بگۆڕە
- ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری بۆ ئەکاونتە گرنگەکان دابگیرسێنە
- لە ئامێرە نەناسراوەکان لە ڕێکخستنەکانی ئاسایشی ئەکاونتەکەتدا دەربکەون
هەنگاوی پێنجەم: بە کەسێکی گەورەی متمانەپێکراو بڵێ
ڕاپۆرتکردن بۆ پلاتفۆرمێک تەنها بەشێکە لە کارەکە. بە دایک و باوک، چاودێر، مامۆستا یان ڕاوێژکاری قوتابخانە بڵێ، بە تایبەت ئەگەر:
- پارە، کارتی بانکی یان کارتی دیاری بەشدار بوو
- کەسێک هەڕەشەت لێدەکات یان داوای وێنەت لێدەکات
- کەسێکی گەورەساڵ داوات لێدەکات گفتوگۆکە بە نهێنی بهێڵیتەوە
- هەست بە ترس و شەرمەزاری دەکەیت یان دڵنیا نیت کە چی بکەیت
تۆ لە کێشەدا نیت بەهۆی ئەوەی کە کرایە ئامانج. فێڵباز و دەستکاریکەرەکان لێهاتوون لەو کارەی کە دەیکەن و هەرکەسێک دەتوانرێت بە شێوەیەکی نائاسایی بگیرێت.
کەی لە سەکۆکە تێپەڕین
ئەگەر پارەت لەدەستدا، ئەکاونتێکت دزرا یان هەڕەشەت لێکرا، لەوانەیە کەسێکی پێگەیشتوو پەیوەندی بە بانکی تۆ، دابینکەری یارییەکە یان پارەدان، یان پۆلیسەوە بکات. زۆرێک لە وڵاتان خزمەتگوزاری فەرمی ڕاپۆرتکردنی تاوانی ئەلیکترۆنی یان ساختەکاری و هێڵی یارمەتی سەلامەتی منداڵانیان هەیە. بەدوای خزمەتگوزاری فەرمی وڵاتەکەتدا بگەڕێ، و دڵنیابە لەوەی ماڵپەڕەکە لاپەڕەی حکومەت یان خێرخوازی ڕاستەقینە بێت پێش ئەوەی هەر زانیارییەکی کەسی دابنێیت.
هەڵەی باو کە دەبێت لێی دوور بکەویتەوە
- سڕینەوەی هەموو شتێک لە ترس و دڵەڕاوکێدا. بەڵگە یارمەتی لێکۆڵەران و تیمەکانی پلاتفۆرم دەدات.
- پارەدان بۆ "چاککردنی". هەرکەسێک داوای پارە بکات بۆ گەڕاندنەوەی ئەکاونتێک یان سڕینەوەی وێنەیەک بەزۆری شتەکان خراپتر دەکات.
- ئاگادارکردنەوەی هاوڕێیان بە لینکی فێڵەکە. باسی فێڵەکە بکە لەبری ئەوەی بەستەرەکە پێشکەش بکەیت.
- بێدەنگ بوون لە شەرمەزاری. زوو قسەکردن زیانەکان سنووردار دەکات.
لیستی پشکنینی خێرا
- واز لە وەڵامدانەوە بێنە.
- سکرین شۆت و تێبینی وردەکارییەکان بکە.
- لە ئەپەکەدا ڕاپۆرت بکە.
- ئەکاونتەکە بلۆک بکە.
- وشەی نهێنی و ڕێکخستنەکانت پارێزراو بکە.
- بە کەسێک بڵێ متمانەت پێیەتی.
ڕاپۆرتکردن تەنها چەند خولەکێکی دەوێت، وە تۆ و ئەو کەسانە دەپارێزێت کە ڕەنگە لە داهاتوودا ببنە ئامانج. کاتێک گومانت هەبوو ڕاپۆرتی بکە و داوای یارمەتی بکە.