فێڵە ساختەکانی Giveaway لە ئینستاگرام و تیک تۆک: چۆن پەڵەیان پێبکەین
نامەکانت دەکەیتەوە و دەیبینیت: "پیرۆز! تۆ هەڵبژێردراویت بۆ بردنەوەی مۆبایلێکی نوێ، کۆنسۆلی یاریکردن یان خەڵاتی نەختینەیی." ورووژێنەر دەردەکەوێت و ڕێک ئەوەش مەبەستەکەیەتی. بەخشینی ساختە یەکێکە لە فێڵە باوەکانی سۆشیال میدیا چونکە یاری بە وروژاندن و ترسی لەدەستدان دەکات.
چۆن فێڵەکە کاردەکات
فێڵبازەکان ناو و وێنە و شێوازی دروستکەرێکی بەناوبانگ، براندێک یان لاپەڕەی یاریکردن کۆپی دەکەن. پاشان گیڤئاوێک بڵاودەکەنەوە یان نامەیەکی ڕاستەوخۆت بۆ دەنێرن. بەزۆری ئامانج یەکێکە لەمانەی خوارەوە:
- دزینی چوونەژوورەوەت: دەنێردرێت بۆ پەیجێکی ساختە کە لە ئەپی ڕاستەقینە دەچێت و داوات لێدەکرێت ئەکاونتەکەت "پشکنین" بکەیتەوە.
- کۆکردنەوەی زانیاری کەسی: "فۆڕمی خەڵات" داوای ناونیشان، ژمارەی تەلەفۆن، بەرواری لەدایکبوون یان قوتابخانەکەت دەکات.
- وەرگرتنی پارە: داوات لێدەکرێت "کرێی گواستنەوە" یان "باج"ێکی کەم بدەیت بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە.
- بڵاوکردنەوەی فێڵەکە: پێت دەڵێن هاوڕێکانت تاگ بکە یان پۆستەکە شەیر بکە بۆ ئەوەی ئەکاونتە ساختەکە بگاتە دەستی خەڵکی زیاتر.
ئاڵای سوور بۆ گەڕان
- ئەکاونتەکە پشتڕاست نەکراوەتەوە یان تازەیە. بەدوای چەند پۆستێکدا بگەڕێ، بەرواری دەستپێکردنی ئەم دواییە، یان ناوی بەکارهێنەرێک کە پیت یان ژمارەی زیادەی هەبێت، وەکو "i" و "l"ی گۆڕدراو.
- دەبێت پارە بدەیت بۆ ئەوەی ببەیتەوە. بەخشینەکانی ڕاستەقینە پارەیان لێ وەرناگیرێت. ئەگەر دەبێت پارە بدەیت، ئەوە فێڵە.
- فشار و ژماردنەوەی پاشەکشە. "لە ماوەی ١٠ خولەکدا داواکاری بکە!" مەبەست لێی ئەوەیە کە ڕێگریت لێبکات لە بیرکردنەوە.
- بەستەری نامۆ. کورتکراوەی بەستەرەکان یان ئەو ماڵپەڕانەی کە ڕێنووسی کەمێک هەڵەیان لەسەرە، نیشانەی ئاگادارکردنەوەن.
- هەرگیز نەچوویتە ژوورەوە. ناتوانیت لە پێشبڕکێیەکدا ببەیتەوە کە بەشداریت نەکردبێت.
- داواکاری بۆ وشەی نهێنی یان کۆد. هیچ بەخشینێکی ڕاستەقینە پێویستی بە وشەی نهێنی تۆ یان کۆدی پشتڕاستکردنەوە نییە کە بۆ مۆبایلەکەت بنێردرێت.
- ڕێنووسی خراپ و وشەی گشتی. زۆرێک لە نامەی فێڵبازی کۆپی و لێدانی زۆر کەس دەکرێت.
پێش ئەوەی کلیک بکەیت پشکنین بکە: ڕۆتینێکی خێرا
- وچان. بەپەلەیی تاکتیکێکە. خولەکێک تەرخان بکە پێش ئەوەی هەر کارێک بکەیت.
- خۆت بڕۆ بۆ پڕۆفایلی ڕاستەقینە. بەدوای دروستکەر یان براندەکەدا بگەڕێ و لە پەیجی فەرمی خۆیان بزانە ئایا ئەوان گیڤئاوەکەیان ڕاگەیاندووە یان نا. پشت بەو بەستەر و ئەکاونتە مەبەستە کە پەیوەندی پێوەکردوویت.
- یاساکان بخوێنەرەوە. بەزۆری بەخشینی ڕاستەقینە ڕوونی دەکاتەوە کە کێ بەڕێوەی دەبات، چۆن براوەکان هەڵدەبژێردرێن و خەڵاتەکە چییە.
- سەیری کۆمێنتەکان بکەن. زۆرێک لە هاوشێوەکان "من هی خۆمم دەستکەوت!" کۆمێنتەکانی ئەکاونتە نوێیەکان نیشانەیەکی خراپە. زۆرجار فێڵبازەکان خۆیان ئەمانە دروست دەکەن.
- لە کەسێک بپرسە کە متمانەت پێیەتی. زۆرجار دایک و باوک، خوشک و برا گەورە یان مامۆستا دەتوانن بە خێرایی فێڵێک ببینن.
چی هاوبەشی نەکرێت
هەرگیز وشەی نهێنی، کۆدی یەکجارەکی، وێنەی ناسنامە، وردەکارییەکانی بانک یان کارت، یان ناونیشانی ماڵەکەت مەنێرە بۆ ئەکاونتی بەخشین. ئەگەر خەڵاتێک ڕاستەقینە بێت، نابێت ڕێکخەر پێویستی بە دەستگەیشتن بە ئەکاونتەکەت هەبێت بۆ ئەوەی پێت بدات.
ئەگەر پێشتر کلیکت کردووە یان وەڵامت داوەتەوە
- زانیاری زیاتر داخڵ مەکە. لاپەڕەکە دابخە.
- یەکسەر وشەی نهێنی خۆت بگۆڕە لەسەر ئەو ئەکاونتە کاریگەرە، هەروەها لە هەر ئەکاونتێکی تر کە هەمان ئەکاونتت بەکارهێناوە.
- ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری دابگیرسێنە بۆ ئەوەی وشەی نهێنی دزراو بە تەنیا بەس نەبێت.
- چالاکیی چوونەژوورەوەت لە ڕێکخستنەکانی ئاسایشی ئەپەکەدا بپشکنە و لەو ئامێرانە دەربچن کە نایانناسیتەوە.
- بە کەسێکی گەورەی متمانەپێکراو بڵێ. ئەگەر پارە یان وردەکارییەکانی کارتەکە پەیوەندی بەوەوە هەبووە، دەتوانن پەیوەندی بە بانکی یان دابینکەری کارتەکەوە بکەن.
- ئەگەر فێڵەکە لە ڕێگەی ئەکاونتەکەتەوە بڵاوکرایەوە هاوڕێکانت ئاگادار بکەرەوە .
ڕاپۆرت و بلۆک
ئامرازەکانی ناو ئەپەکە بەکاربهێنە بۆ ڕاپۆرتکردنی پۆستەکە یان پڕۆفایلی وەک فێڵ یان خۆدزینەوە، پاشان ئەکاونتەکە بلۆک بکە. ڕاپۆرتکردن یارمەتی پلاتفۆرمەکە دەدات پێش ئەوەی بگاتە دەستی کەسانی تر لاببات. هەست بە شەرمەزاری مەکە ئەگەر فێڵت لێکرا. ئەم فێڵانە بۆ گێلکردنی خەڵکی لە هەموو تەمەنێکدا داڕێژراون و مامەڵەکردنی خێرا زیاتر گرنگە لە تەواوبوون.
لە کوێ زیاتر بزانیت
بۆ ڕێنمایی گشتی سەبارەت بە دۆزینەوە و ڕاپۆرتکردنی فێڵەکان، دەتوانیت سەیری بەشەکانی ئامۆژگاری بەکاربەرانی ڕێکخراوە فەرمییەکانی وەک consumer.ftc.gov (ئەمریکا)، actionfraud.police.uk (شانشینی یەکگرتوو) و staysafeonline.org بکەیت. گەڕان بەدوای پەیجەکانیان لە فێڵەکانی سۆشیال میدیا و خەڵاتی ساختە. کاتێک دەنووسیت ناونیشانی وێبەکە بە وردی بپشکنە.
کلیلی بردنە دەرەوە
خەڵاتی ڕاستەقینە داوای پاسۆرد و کۆدەکانت و پارەکەت ناکات. ئەگەر شتێک لە هەمان کاتدا هەستت بە وروژێنەر و بەپەلە کرد، خاو بکەرەوە، لە لاپەڕەی فەرمیدا پشتڕاستی بکەرەوە و کاتێک گومانت هەبوو پشتگوێی بخە.