ئەکاونتی یاریکردنی پارێزراو لە هاکەرەکانەوە: لیستێکی پشکنینی پراکتیکی بۆ هەرزەکاران
بۆچی هاکەرەکان بە دوای ئەکاونتی یاریکردندا دەڕۆن
ئەکاونتی یاریکردنەکەت بەهای زیاترە لە نمرەیەک. دەتوانێت پێستی دەگمەن و دراوی ناو یارییەکە و شێوازی پارەدانی پاشەکەوتکراو و لینکی ئیمەیڵەکەت و لیستی هاوڕێکانت و پلاتفۆرمەکانی تر لەخۆبگرێت. هێرشبەران دەتوانن ئەکاونتەکە بفرۆشن، لە شتومەک بەتاڵ بکەنەوە، یان بەکاری بهێنن بۆ نامە بۆ هاوڕێکانتان بە فێڵی زیاتر.
هەواڵە خۆشەکە ئەوەیە کە زۆربەی دەستبەسەرداگرتنەکان پشت بە چەند فێڵێکی سادە دەبەستن. ئەگەر ئەوانە بلۆک بکەیت، زۆر سەلامەتتریت لە یاریزانی ئاسایی.
باوترین ڕێگاکانی دزینی ئەکاونتەکان
- لاپەڕەی چوونەژوورەوەی ساختە: لە نامەیەکدا دەڵێت خەڵاتت بەدەستهێناوە یان دەبێت ئەکاونتەکەت "دڵنیابینیتەوە". بەستەرەکە دەچێتە سەر کۆپییەکی لاپەڕەی چوونەژوورەوەی ڕاستەقینە کە وردەکارییەکانتان دەدزێت.
- وشەی نهێنی دووبارە بەکارهێنراو: ئەگەر هەمان وشەی نهێنی لە مەکۆیەکی بچووک و لە ئەکاونتی یارییەکەتدا بەکاربهێنیت، دزەکردنێک لە مەکۆکەوە دەتوانێت یارییەکەت بکاتەوە.
- ئامرازەکانی فێڵکردن و مۆدی "بەخۆڕایی": ئەو دابەزاندنانەی کە بەڵێنی ئایمبۆت، دراوی بێبەرامبەر یان شتە قفڵ نەکراوەکان دەدەن زۆرجار بەرنامەی زیانبەخشیان تێدایە کە چوونەژوورەوەی پاشەکەوتکراو دەدزن.
- فێڵکردن لە ئەکاونتی هاوڕێ: هاوڕێیەکی هاککراو بەستەرێک دەنێرێت یان داوای لێدەکات "دەنگم پێبدە" یان "ئەم بازرگانییە بپشکنە". پەیامەکە ڕاستەقینە دەردەکەوێت چونکە لە کەسێکەوە هاتووە کە دەیناسیت.
- پشتگیری لە کەسانی خۆدزینەوە: کەسێک وا خۆی نیشان دەدات کە پشتگیری یاری یان بەڕێوەبەرە و داوای کۆد یان وشەی نهێنی دەکات.
لیستی پشکنینی ٧ هەنگاوی قفڵکردنەکەت
- سەرەتا ئیمەیڵەکەت پارێزراو بکە. ئیمەیڵەکەت دەتوانێت هەموو ئەکاونتێکی تر ڕێست بکاتەوە. وشەی نهێنی بەهێز و ناوازەی پێ بدە و پێش هەموو شتێک لەوێدا ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری (2FA) دابگیرسێنە.
- بۆ هەموو یارییەک وشەی نهێنی تایبەت بەکاربهێنە. هەوڵبدە دەستەواژەیەکی تێپەڕ کە چوار وشەی هەڕەمەکی یان زیاتری تێدابێت. بەڕێوەبەری وشەی نهێنی دەتوانێت بۆت لەبیریان بکات، بۆیە تەنها پێویستت بە یەک وشەی نهێنی سەرەکی بەهێزە.
- لە هەموو شوێنێک کە پێشکەش دەکرێت 2FA دابگیرسێنە. بەزۆری ئەپی ڕەسەنایەتی سەلامەتترە لە نامەی کورت. کۆدەکانی پاشەکەوتەکەت لە شوێنێکی سەلامەتدا هەڵبگرە، نەک لە وێنەیەکی شاشەدا لەسەر ئامێرێکی هاوبەش.
- ئەکاونتە بەستراوەکان بپشکنە. سەیری ئەوە بکە کام ئەپ و کۆنسۆڵ و ماڵپەڕێک بە چوونەژوورەوەتەوە بەستراوەتەوە. هەر شتێک کە چیتر بەکاری ناهێنیت یان نایناسیتەوە لاببە.
- قفڵکردنی پارەی پێشەکی. ئەگەر دەتوانیت کارتە هەڵگیراوەکان لاببە، یان PINی کڕین یان ڕەزامەندی دایک و باوک دابگیرسێنە. داوای لە دایک و باوک یان سەرپەرشتیارێک بکە کە یارمەتیت بدات لە ڕێکخستنی ئەمە.
- ئامێرەکان بە نوێکردنەوە بهێڵەرەوە. نوێکارییەکان بۆ کۆنسۆڵ و کۆمپیوتەر و مۆبایل و یارییەکانت دابنێ. زۆرجار نوێکردنەوەکان کونە ئەمنییەکان چاک دەکەن کە هێرشبەران بەکاریدەهێنن.
- تەنها لە سەرچاوە فەرمییەکانەوە دایبەزێنە. فرۆشگای فەرمی یان ماڵپەڕی تایبەتی یارییەکە بەکاربهێنە. ئەگەر ئامرازێک بەڵێنی شتێک دا کە دەنگێکی زۆر باشی هەبوو بۆ ئەوەی ڕاست بێت، ئەوا بەجێی بهێڵە.
یاساکان بۆ ئەوەی هەرگیز نەشکێن
- هەرگیز کۆدی 2FA هاوبەش مەکە. تیمەکانی پشتیوانی ڕاستەقینە پێویستیان پێی نییە. هەر کەسێک داوای بکات هەوڵدەدات بچێتە ناو ئەکاونتەکەتەوە.
- هەرگیز لە ڕێگەی بەستەرێکەوە لە چاتێکدا مەچۆ ژوورەوە. خۆت یارییەکە یان ماڵپەڕەکە بکەرەوە و لەوێ بچۆرە ژوورەوە.
- هەرگیز بازرگانی ئەکاونتەکان مەکە و لە کەسانی نامۆ مەیکڕن. ئەم گرێبەستانە ڕێگەیەکی باون بۆ فێڵکردن یان قەدەغەکردن.
- وەستان کاتێک هەست بە پەلەکردن دەکەیت. پەیامی "ئێستا مامەڵە بکە" و "دوا چانسی" بۆ ئەوە دانراوە کە بیرکردنەوەت لێ بوەستێنیت.
هێماکانی ئاگادارکردنەوە نیشان دەدەن کە ڕەنگە ئەکاونتەکەت بخرێتە مەترسییەوە
- ئیمەیڵی ڕێستکردنی وشەی نهێنی یان ئاگادارکردنەوەی چوونەژوورەوەت دەست دەکەوێت کە داوای نەکردووە.
- ناوی بەکارهێنەر، ئیمەیڵ یان وێنەی پڕۆفایلەکەت دەگۆڕێت.
- شتەکان نامێنن یان کڕینەکان دەردەکەون کە تۆ نەتکردووە.
- هاوڕێیان پێت دەڵێن لینکی سەیر و سەمەرەت بۆ ناردوون.
- لەناکاو دەردەچیت و پاسۆردەکەت ئیتر کارناکات.
چی بکەیت ئەگەر هاک کرایت
- بە کەسێکی گەورەی متمانەپێکراو بڵێ. هاک بوون خەتای تۆ نییە، و ئاسانترە بە یارمەتی چاکی بکەیتەوە.
- هەوڵبدە بە بەکارهێنانی سایتی فەرمی وشەی نهێنی خۆت ڕێست بکەیتەوە. ئەگەر توانی بچیتە ژوورەوە، وشەی نهێنی بگۆڕە و لە هەموو ئامێرەکانی تر دەربچیت.
- ئیمەیڵەکەت پارێزراو بکە، پاشان وشەی نهێنی بگۆڕە لەسەر هەر ئەکاونتێک کە هەمان وشەی نهێنی هاوبەشی هەبووە.
- 2FA دابگیرسێنە و پێداچوونەوە بە ئەکاونتە بەستراوەکان و شێوازەکانی پارەدان بکە.
- لە ڕێگەی پەیجی فەرمی پشتگیری یارییەکەوە کێشەکە ڕاپۆرت بکە و هاوڕێکانت ئاگادار بکەرەوە کە کلیک لە هیچ بەستەرێک نەکەن کە لە تۆوە وەریانگرتووە.
- ئەگەر پارە وەرگیرا، بە خێرایی پەیوەندی بە بانکەکەتەوە بکە یان دابینکەری پارەدان.
ئامرازی زیادە و سەرچاوەی فێربوون
دەتوانیت لە haveibeenpwned.com بزانیت کە ئایا ناونیشانی ئیمەیڵەکەت لە پێشێلکردنی داتایەکی ناسراودا دەرکەوتووە یان نا. بۆ سەرچاوەی ڤیدیۆ و ڕاپۆرت، سەیری لاپەڕە فەرمییەکانی ئاسایش یان پشتگیری ئەو پلاتفۆرمە بکە کە یاری لەسەر دەکەیت. زۆربەیان ڕێنمایی کورت لەسەر 2FA و گەڕانەوەی ئەکاونت بڵاودەکەنەوە. تەنها کەناڵ یان ماڵپەڕی فەرمی بەکاربهێنە، و ئاگاداری ئەو لینکانە بن کە لە کۆمێنت یان چاتەکاندا هاوبەش دەکرێن.
دووبارەکردنەوەی خێرا
وشەی نهێنی بەهێز و ناوازە و 2FA و ئیمەیڵێکی پارێزراو و کلیککردنی ورد زۆربەی هێرشەکانی ئەکاونتی یاریکردن ڕادەگرێت. ئەمڕۆ دە خولەک لەم لیستە پشکنینەدا بەسەر بەرە، پاشان لەگەڵ هاوڕێیەکتدا بەشی بکە. هەموو پێکهاتەکەت سەلامەتترە کاتێک ئەکاونتی هەمووان پارێزراو بێت.