فێڵی ساختەی کار لە تێلێگرام: چۆن هەرزەکاران دەتوانن ئۆفەری ساختە ببینن
ویستنی پارەی خۆت تەواو ئاساییە. لەوانەیە تۆ پاشەکەوت بکەیت بۆ کۆنسۆڵێک، مۆبایلێک، یان تەنها هەندێک سەربەخۆیی. فێڵبازەکان ئەمە دەزانن و ئەپەکانی نامە ناردن وەک تێلێگرام بەکاردەهێنن بۆ پێشکەشکردنی "کارە ئاسانەکانی ئۆنلاین" کە ڕاستەقینە نین. ئەم ڕێنماییە چۆنیەتی کارکردنی ئەم فێڵانە و چۆنیەتی مانەوە لە کۆنتڕۆڵدا ڕوون دەکاتەوە.
بەزۆری فێڵەکە چۆن کاردەکات
زۆربەی فێڵە ساختەکانی کار، شێوازێکی هاوشێوە پەیڕەو دەکەن. لەوانەیە نامەیەکی تایبەتت لە کەسێکی نامۆوە دەست بکەوێت، پۆستێک لە گروپێکی گەورەدا ببینیت، یان زیاد بکرێت بۆ کەناڵێکی پڕ لە "چیرۆکی سەرکەوتن". نزیکەی هەمیشە یاریگاکە وەک یەکە: هەوڵێکی کەم، مووچەیەکی خێرا، پێویستی بە ئەزموون نییە.
وەشانە باوەکان بریتین لە:
- کارە ئەرکییەکان: پێت دەوترێت ڤیدیۆکانت بەدڵ بێت، بەرهەمەکان هەڵسەنگێنە، یان لیستەکان "بووست" بکە بۆ پارەدانی بچووک.
- کارە مووچەخۆرەکان بۆ دەستپێکردن: دەبێت سەرەتا پارە بنێریت بۆ ڕاهێنان، ئامێرەکان، یان "پارەی زەمانەت".
- کارەکانی گواستنەوەی پارە: پارە وەردەگریت بۆ ئەژمێری بانکی خۆت و دەیگوازیتەوە، "کۆمیسیۆن" دەهێڵیتەوە. ئەمەش دەتوانێت تۆ ڕابکێشێت بۆ یارمەتیدانی تاوانباران بۆ سپیکردنەوەی پارەی دزراو.
- کارەکانی کۆکردنەوەی زانیاری: داوای وێنەی ناسنامە، وردەکاری بانک، یان سێڵفی لێدەکرێت بۆ "دڵنیاکردنەوە".
زۆرجار یەکەم پارەدانی بچووک ڕاستەقینە دەبێت. واتە چەواشەکارییە، کە بۆ دروستکردنی متمانە دروستکراوە بۆ ئەوەی زیاتر وەبەرهێنان بکەیت یان وردەکارییە کەسییەکان ڕادەست بکەیت.
ئاڵای سوور بۆ چاودێریکردن
- ئۆفەرەکە بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو لە کەسێکەوە دێت کە نایناسیت.
- هیچ ناوی کۆمپانیایەک و ماڵپەڕێک و ڕێگەیەک نییە بۆ ئەوەی بزانیت کێ دامەزرێنەرە.
- مووچەکە زۆر زۆر بەرزە بۆ ئەو کارانەی کە بەشدارن.
- پاڵت پێدەنرێت بۆ ئەوەی بە خێرایی مامەڵە بکەیت، بە دەستەواژەی وەک "تەنها ٣ خاڵ ماوە".
- داوات لێدەکرێت هەر شتێک پێشوەختە بدەیت، بەتایبەتی لە کریپتۆ یان کارتی دیاریدا.
- دامەزرێنەر دەیەوێت چاتەکە بگوازێتەوە بۆ شوێنێکی تایبەت یان داوای لێدەکات لە دایک و باوک بە نهێنی بیهێڵیتەوە.
- پێش هەر چاوپێکەوتنێکی دروست داوای پاسپۆرت، ناسنامە، یان چوونەژوورەوەی بانکی لێدەکرێت.
- پێدەچێت ئەندامانی گروپەکە هەموویان ستایشی هاوشێوە بڵاوبکەنەوە، کە ڕەنگە ئەکاونتی ساختە بن.
خاوەنکارە ڕاستەقینەکان داوای پارە لە هەرزەکاران ناکەن بۆ ئەوەی دابمەزرێنن. هەروەها لە زۆرێک لە وڵاتان سنوورێکی یاسایی دانراوە بۆ تەمەن و کاتژمێرەکانی گەنجان کە دەتوانن کار بکەن، بۆیە کەسێکی نامۆ کە کارێکی پارەی زۆر پێشکەش بە هەرزەکارێکی گەنج بکات، لە ئێستاوە گوماناوییە.
چی بکەیت ئەگەر ئۆفەرێکت بۆ هات
- وچان. ڕاستەوخۆ وەڵام مەدەرەوە. فشار تاکتیکێکە.
- پشکنینی نێرەر. سەیری پڕۆفایلەکە بکەن. ئەکاونتی نوێ و وێنەی دزراو و هیچ مێژوویەک نیشانەی ئاگادارکردنەوەن.
- بە شێوەیەکی سەربەخۆ بگەڕێ. ناوی کۆمپانیاکە بگەڕێ لەگەڵ وشەی "فێڵ". ئەو بەستەرانە بەکارمەهێنە کە دامەزرێنەر بۆت دەنێرێت.
- لەگەڵ کەسێکی گەورەی متمانەپێکراو قسە بکە. دایک و باوک، مامۆستا، یان ڕاوێژکاری قوتابخانە دەتوانێت یارمەتیت بدات لە چەند خولەکێکدا حوکم لەسەر ئۆفەرەکە بدەیت.
- هەرگیز وردەکاری هەستیارەکان بڵاو مەکەنەوە. ئەمەش وێنەی ناسنامە و زانیاری بانکی و وشەی نهێنی و کۆدی چوونەژوورەوە دەگرێتەوە.
- پارە مەنێرن و حەواڵە وەرنەگرن. ئەگەر بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو پارە لە ئەکاونتەکەتدا دەرکەوت، بە کەسێکی گەورەساڵ و بانکەکەت بڵێ.
ڕێکخستنەکانی تێلێگرامەکەت قفڵ بکە
چەند گۆڕانکارییەک وا دەکات کە فێڵبازەکان گەیشتن بە تۆ قورستر بێت:
- لە ڕێکخستنەکانی پاراستنی نهێنیدا، سنووردار بکە کێ دەتوانێت نامەت بۆ بنێرێت و کێ دەتوانێت زیادت بکات بۆ گروپەکان.
- ژمارەی تەلەفۆنەکەت لە کەسانێک بشارەوە کە لە پەیوەندییەکانتدا نین.
- دوو هەنگاوی پشتڕاستکردنەوە دابگیرسێنە بۆ ئەوەی ئەکاونتەکەت پارێزراو بێت تەنانەت ئەگەر کەسێک کۆدیشی دەست بکەوێت.
- پێداچوونەوە بە دانیشتنە چالاکەکاندا بکە و لە هەر ئامێرێک کە نەیناسیتەوە دەربچیت.
ئەگەر پێشتر وەڵامت داوەتەوە یان پارەت داوە
هەست بە شەرمەزاری مەکە. ئەم فێڵانە لەلایەن کەسانی پیشەییەوە دروست دەکرێن و گەورەکانیش دەکەونە ژێرەوە. بە هێمنی مامەڵە بکە:
- هەموو پەیوەندییەک بوەستێنە و پارەی زیاتر مەنێرن، تەنانەت ئەگەر هەڕەشەشیان لێکرابێت یان "کرێی گەڕاندنەوەی پارە"یان پێشکەش بکرێت.
- وێنەی شاشەی چاتەکان و ناوی بەکارهێنەران و وردەکارییەکانی پارەدان بگرە.
- بە دایک و باوکێک یان سەرپەرشتیارێک بڵێ و بە خێرایی پەیوەندی بە بانکەکەتەوە یان دابینکەری پارەدانەکەتەوە بکە.
- وشەی نهێنی لە هەر ئەکاونتێکدا بگۆڕە کە وردەکارییەکانی تێدا هاوبەش کردووە، و ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری چالاک بکە.
- بەکارهێنەر و گروپەکە لە ناو تێلێگرام ڕاپۆرت بکە، پاشان فێڵەکە ڕاپۆرت بکە بۆ پاراستنی بەکاربەری نیشتمانی یان خزمەتگوزاری ڕاپۆرتکردنی تاوانە ئەلیکترۆنییەکانت.
لە کوێ زیاتر بزانیت
بۆ خوێندنەوەی متمانەپێکراو، بەدوای ڕێنماییەکانی هۆشیاری فێڵکردندا بگەڕێ لە دەزگا فەرمییەکان، وەک دەزگای پاراستنی بەکاربەرانی وڵاتەکەت یان یەکەی تاوانە ئەلیکترۆنیەکانی پۆلیس. بۆ نموونە کۆمیسیۆنی بازرگانی فیدراڵی ئەمریکا ئامۆژگاری فێڵکردن لە کار لە consumer.ftc.gov بڵاودەکاتەوە. بۆ ڕوونکردنەوەی ڤیدیۆیی، لە یوتیوب بەدوای "فێڵە ساختەکانی کاردا ڕوون کراوەتەوە" بگەڕێ و ڤیدیۆ لە ڕێکخراوە ناسراوەکان هەڵبژێرە، وەک دەزگاکانی بەکاربەر، خزمەتگوزارییەکانی پۆلیس، یان پەروەردەکارانی دامەزراو لە ئاسایشی ئەلیکترۆنی. هەمیشە بزانە ڤیدیۆیەک تازەیە، بەو پێیەی فێڵەکان بە خێرایی دەگۆڕدرێن.
یاسای سادە
ئەگەر کارێک لەبری ئەوەی تۆ بیدۆزیتەوە تۆی دۆزیەوە، داوای پارە یان بەڵگەنامەی کەسی کرد و بەڵێنی پارەی نەختینی خێرات دا، وەک فێڵێک مامەڵەی لەگەڵ بکە تاوەکو پێچەوانەکەی دەسەلمێنرێت. دەرفەتێکی ڕاستەقینە هەر لەوێ دەبێت دوای ئەوەی کاتت بۆ تەرخان کرد بۆ پشکنین.