هەواڵ و ئاگادارکردنەوە

ڕێکخستنەکانی Snap Map بکەرەوە و Ghost Mode دابگیرسێنە بۆ ئەوەی شوێنەکەت لە هەمووان بشاردرێتەوە. ئەگەر شەیری دەکەیت، تەنها چەند هاوڕێیەکی نزیک هەڵبژێرە کە لە ژیانی ڕاستەقینەدا دەیانناسیت لەبری هەموو هاوڕێکانت. هەر کەسێک لە لیستی هاوڕێکانتدا کە لە ڕاستیدا نایناسیت لاببە یان بلۆک بکە. دوور بکەوەرەوە لە بڵاوکردنەوەی ئەو سناپانەی کە ماڵەکەت، جلوبەرگی قوتابخانەکەت یان شوێنی کۆبوونەوەی ئاسایی پیشان دەدات. چەند هەفتە جارێک پێداچوونەوە بە ڕێکخستنەکانی شوێنەکەت بکە، و بە کەسێکی گەورەساڵ و متمانەپێکراو بڵێ ئەگەر کەسێک پرسیاری لێکردیت لە کوێیت.

2FA بۆ ئیمەیڵ و یاریکردن و سۆشیال میدیا و ئەکاونتی قوتابخانەکان دابگیرسێنە، لە ئیمەیڵەکەتەوە دەست پێبکە. کاتێک دەتوانیت ئەپی ڕەسەنایەتی یان کلیلی ئاسایش لەسەر کۆدەکانی نامەی کورت هەڵبژێرە. هەرگیز کۆدی چوونەژوورەوە لەگەڵ کەسدا هاوبەش مەکە، تەنانەت ئەگەر بڵێت پشتگیریم یان هاوڕێم. کۆدە پاشەکەوتەکانت لە شوێنێکی سەلامەت و ئۆفلاین هەڵبگرە نەک لە وێنەی شاشەی مۆبایلەکەتدا. ئەگەر کۆدێکت دەستکەوت کە داوای نەکردبوو، ڕاستەوخۆ وشەی نهێنی خۆت بگۆڕە و چالاکییەکانی ئەم دواییەی ئەکاونتەکەت بزانە.

دەستەواژەیەکی تێپەڕی سەرەکی درێژ و ناوازە هەڵبژێرە کە لە چەند وشەیەکی هەڕەمەکی دروستکراوە، و هەرگیز لە هیچ شوێنێکی تر بەکاری نەهێنە. ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری بۆ خودی ئەکاونتی بەڕێوەبەری وشەی نهێنی دابگیرسێنە، ئەگەر بتوانی ئەپی ڕەسەنایەتی ڕەسەنایەتی بەکاربهێنە نەک کورتەنامە. خەزنەیەکی خێزانیی یان هاوبەش تەنها بۆ ئەو ئەکاونتانە دابنێ کە بەڕاستی پێویستیان بە هاوبەشکردن هەیە، و چوونەژوورەوەی کەسی بە تایبەتی بهێڵەرەوە. وردەکارییەکانی چاکبوونەوەی فریاگوزاری لە دەرەوەی هێڵ لە شوێنێکی سەلامەتدا هەڵبگرە، نەک لە وێنەیەک یان نامەیەکی چاتدا. وشەی نهێنی کۆن کە دووبارە بەکارهێنراوەتەوە یەک بە یەک بگۆڕە، لە ئیمەیڵ و ئەکاونتی یاریکردن و سۆشیال میدیاوە دەست پێدەکات.

لە خۆت بپرسە "ئایا بەڕاستی ئەم ئەپە پێویستی بەم شتەیە؟" پێش ئەوەی پەنجە بنێیت Allow. ئەپی مەشخەڵ هیچ هۆکارێکی نییە بۆ ئەوەی پەیوەندییەکانتان بوێت. "تەنها لەکاتی بەکارهێنانی ئەپەکەدا" یان "هەموو جارێک پرسیار بکە" هەڵبژێرە بۆ شوێن و کامێرا و مایکرۆفۆن لەبری "هەمیشە". چەند مانگ جارێک پێداچوونەوە بە مۆڵەتەکانی ناو ڕێکخستنەکانی مۆبایلەکەت بکە و هەر شتێک کە مانای نەبێت بیکوژێنەرەوە. تەنها لە فرۆشگا فەرمییەکان ئەپەکان دابەزێنە، گەشەپێدەر و پێداچوونەوەکان بپشکنە و ئەو ئەپانە بسڕەوە کە چیتر بەکاریان ناهێنیت. ئەگەر تۆ تەمەنت لە خوار ١٨ ساڵەوەیە، داوای لە دایک و باوکێک یان چاودێرێک بکە کە یارمەتیت بدات لە ڕێکخستنی کۆنترۆڵەکانی خێزان بۆ ئەوەی دامەزراندنی ئەپی نوێ و داواکاری مۆڵەت پێکەوە پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت.

ئەکاونتی منداڵ بۆ منداڵانی خوار ١٨ ساڵ دروست بکە و بەستنەوەی بە ئەکاونتی دایک و باوکەوە، بۆ ئەوەی کۆنتڕۆڵەکانی خێزان جێبەجێ بکرێت. پەیوەندی و نهێنی فرە یاریزان ڕێکبخە بۆ ئەوەی تەنها هاوڕێیان، یان کەس نەتوانێت نامە یان بانگهێشتی یاریزانەکە بکات. ڕەزامەندی خەرجکردن دابگیرسێنە یان سنوورێک دابنێ، هەرگیز وردەکارییەکانی کارتەکە لە ئەکاونتی منداڵێکدا هەڵمەگرە. فلتەری ناوەڕۆک لەسەر بنەمای تەمەن بەکاربهێنە و جارێکی تر پشکنینیان بۆ بکە کاتێک یاریزانەکە تەمەنی بەرز دەبێتەوە یان کۆنسۆڵەکانی دەگۆڕێت. بە ئاشکرا باسی ئەوە بکە کە چی بکەیت ئەگەر کەسێک داوای وشەی نهێنی، کۆد یان کارتی دیاری بکات: بوەستە، بلۆک بکە، ڕاپۆرت بکە و بە کەسێکی گەورەی متمانەپێکراو بڵێ.

پێش پەیوەندیکردن ناوی تۆڕەکە لەگەڵ ستافەکەدا بە وردی بزانە، و دوور بکەوەرەوە لەو شوێنە گەرمانەی کە هاوشێوە یان گوماناوی دەردەکەون. دوور بکەوەرەوە لە چوونە ژوورەوەی بانکی، قوتابخانە، ئیمەیڵ یان ئەکاونتی یاریکردن لە وای فای گشتی. لەبری ئەوە داتای مۆبایل بەکاربهێنە. ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری داگیرسێنە بۆ ئەوەی وشەی نهێنی دزراو بە تەنیا نەتوانێت ئەکاونتەکانت بکاتەوە. پەیوەندی ئۆتۆماتیکی و هاوبەشکردنی فایلەکان لەسەر ئامێرەکانت بکوژێنەرەوە، کاتێک دەڕۆیت تۆڕەکە لەبیر بکە. مۆبایل و ئەپەکانت بە نوێکردنەوە بهێڵەرەوە، و تەنها وردەکارییەکان لەو سایتانەدا بنووسە کە HTTPS پیشان دەدەن.

بەڕێوەبەرێکی وشەی نهێنی بەناوبانگ هەڵبژێرە کە پلانی خێزانی هەبێت و پێکەوە ڕێکی بخە، بە یەک وشەی نهێنی درێژی سەرەکی بیپارێزە کە هەرگیز هاوبەش ناکرێت. یەک بە یەک وشەی نهێنی بەکارهێنراو بگۆڕە، بە ئیمەیڵ و یاریکردن و ئەکاونتی سۆشیال میدیا دەستپێبکە، بەو پێیەی ئیمەیڵ دەتوانێت هەموو شتێکی تر ڕێست بکاتەوە. ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری بۆ بەڕێوەبەری وشەی نهێنی و بۆ ئەکاونتە گرنگەکان دابگیرسێنە. هەرگیز لە ڕێگەی چات و نووسینەوە وشەی نهێنی مەنێرە. تایبەتمەندی هاوبەشکردنی پارێزراوی بەڕێوەبەر بەکاربهێنە بۆ هەر چوونەژوورەوەیەکی خێزانی هاوبەش. دەستڕاگەیشتن بە فریاگوزاری ڕێکبخە بۆ ئەوەی دایک و باوک یان سەرپەرشتیاری متمانەپێکراو بتوانێت خەزنەکە وەربگرێتەوە ئەگەر دەستەواژەی سەرەکی لەبیرکرا.

هەر ئۆفەرێکی دراوی بێبەرامبەر، پێست یان خەڵات وەک گوماناوی مامەڵەی لەگەڵ بکە، بەتایبەتی ئەگەر پاڵت پێبدات بۆ ئەوەی خێرا مامەڵە بکەیت. تەنها لە ڕێگەی ئەپی یان ماڵپەڕی فەرمی یارییەکەوە بچۆرە ژوورەوە، هەرگیز لە ڕێگەی بەستەرێکەوە کە لە چات یان کۆمێنتێکدا نێردراوە. ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری بۆ یارییەکەت و ئیمەیڵ و ئەکاونتی سۆشیال میدیا دابگیرسێنە. هەرگیز وشەی نهێنی و کۆدی چوونەژوورەوە یان وردەکارییەکانی پارەدان هاوبەش مەکە، تەنانەت لەگەڵ کەسێک کە پێدەچێت هاوڕێ بێت. ئەگەر کلیکت لەسەر شتێک کردووە بە دایک و باوکێک، سەرپەرشتیارێک یان مامۆستایەک بڵێ، پاشان وشەی نهێنی خۆت بگۆڕە و فێڵەکە ڕاپۆرت بکە بۆ پلاتفۆرمەکە.

سنووری ڕۆژانەی کاتی شاشە دابنێ بە ئامرازە ناوەکییەکان (Apple Screen Time، Google Family Link، Microsoft Family). ناوچەی بێ ئامێر (مێزی خواردن، ژووری نووستن) و کاتی بێ ئامێر (خواردنەکان، یەک کاتژمێر پێش خەوتن) دروست بکە. وەک دایک و باوک نموونەی خووی باشی شاشە بە. کاتی شاشە بگۆڕەوە بە چالاکی دەرەوە و یاری مێز و خوێندنەوەی کتێبی کاغەزی.