کێشەی ئاسایشی ئامێرە هاوبەشەکانی قوتابخانە

زۆربەی قوتابخانەکان ئێستا لەپتۆپ یان تابلێتی هاوبەش بە منداڵان دەدەن بۆ خوێندن. ئەم ئامێرانە لە نێوان دەیان یان سەدان خوێندکاردا دەسوڕێنەوە، بەڵام زۆربەی خێزانەکان بێ ئاگایان لە مەتراسییە ئەمنییەکانیانە. لەپتۆپێک کە پێشتر خوێندکارێکی تر بەکاری هێناوە، لەوانەیە مالوێر، کەی لۆگەر (keylogger)، یان پرۆگرامی چاودێری نهێنی تێدا مابێتەوە. هەروەها زۆربەی قوتابخانەکان ئەم ئامێرانە پێش دابەشکردنەوە ڕێسێت (reset) ناکەن، ئەمەش واتای ئەوەیە کە داتاکانی خوێندکاری پێشوو لەسەر ئامێرەکە ماون. منداڵان کاتێک لەم ئامێرانەدا بە ئەکاونتی خۆیان دەچنە ژوورەوە، زانیاری هاتنەژوورەوەیان دەتوانرێت لەلایەن خوێندکارانی پێشووەوە بەدەست بهێنرێت. ئەم بابەتە ڕێگاکانی پاراستنی منداڵان لە کاتی بەکارهێنانی ئامێرە هاوبەشەکانی قوتابخانە پێشکەش دەکات. مەترسییە شاراوەکانی ئامێرە هاوبەشەکان کاتێک منداڵەکەت لەپتۆپێکی قوتابخانە وەردەگرێت، زانینی ئەوەی کە پێشتر لەلایەن کێوە بەکارهێنراوە زۆر جار ڕوون نییە. خوێندکارانی پێشوو لەوانەیە بێ ئاگایی مالوێر لەسەر ئامێرەکە دامەزراندبێت، یان بە مەبەست پرۆگرامی کەی لۆگەری (keylogger) تێدا دانابێت کە هەموو ئەو پیتانە تۆمار دەکات کە لەسەر ئامێرەکە دەنووسرێن. کەی لۆگەر دەتوانێت وشەی نهێنی هاتنەژوورەوەی منداڵەکەت بۆ پۆستەی ئەلکترۆنی، ئینستاگرام، یان تەنانەت هەژمارەکانی بانک تۆمار بکات و بۆ هێرشبەر بنێرێت. لە حاڵەتێکی ڕاستەقینەدا لە ویلایەتی تێکساس، خوێندکارێکی ئامادەیی لەپتۆپێکی قوتابخانەدا کەی لۆگەری دامەزراندبوو. دوای ئەوەی لەپتۆپەکە بە خوێندکارێکی تر درا، ئەو خوێندکارە وشەی نهێنی و زانیاری کەسی خۆی لەدەستدا. قوتابخانەکە تا چەند مانگ دواتر نەیاندەزانی کێشەکە لە کوێوە هاتووە. ڕێگاکانی پاراستن پێش ئەوەی منداڵەکەت ئامێرە هاوبەشەکە بەکاربهێنێت، ئەم هەنگاوانە جێبەجێ بکە: ١. داواکاری ڕێسێتکردن (reset) بکە: لە قوتابخانەکە بپرسە کە ئایا ئامێرەکە پێش دابەشکردن بە منداڵەکەت ڕێسێت کراوە یان نا. ئەگەر نەکراوە، داوا بکە ڕێسێتی بۆ بکەن. ڕێسێتکردن هەموو داتاکانی پێشوو لەناودەبات و ئامێرەکە دەگەڕێنێتەوە دۆخی کارگە. ٢. نەهێشتنی ئەپلیکەیشنە ناپێویستەکان: لەگەڵ منداڵەکەتدا پێکەوە ئەپلیکەیشنەکانی ئامێرەکە پشکنین بکەن. ئەگەر ئەپلیکەیشنێک بینی کە پێویستی پێی نییە یان نایزانن چییە، دەستبەجێ بیسڕنەوە. ٣. بەکارنەهێنانی هەژمارە سەرەکییەکان: فێری منداڵەکەت بکە کە لەسەر ئامێرە هاوبەشەکان بە ئەکاونتی سەرەکی خۆی (وەک پۆستەی ئەلکترۆنی یان هەژماری بانک) نەچێتە ژوورەوە. تەنها بە ئەکاونتی خوێندنی قوتابخانە بچێتە ژوورەوە. ٤. چوونەژوورەوە بە شێوەی میهمان (Guest Mode): ئەگەر ئامێرەکە ڕێگای میهمانی هەیە، منداڵەکەت لەو ڕێگایە بچێتە ژوورەوە. ئەم ڕێگایە دوای داخستنی ئامێرەکە، هیچ شوێنەوارێک لە پشت ناهێڵێت. ٥. گۆڕینی وشەی نهێنی دوای بەکارهێنان: ئەگەر منداڵەکەت لەسەر ئامێرە هاوبەشەکە وشەی نهێنی خۆی بەکارهێنا، دوای تەواوبوون لە قوتابخانە، لەسەر مۆبایلی خۆی یان کۆمپیوتەری ماڵەوە وشەی نهێنییەکە بگۆڕێت.